Wij willen met u aan tafel zitten en in een openhartig gesprek uitvinden welke uitdagingen en vragen er bij u spelen om zo, gezamelijk, tot een beste oplossing te komen. Oftewel, hoe kan de techniek u ondersteunen in plaats van dat u de techniek moet ondersteunen.

Twee weken na de Amerikaanse presidentsverkiezingen zijn Facebook, Twitter en YouTube nog altijd volop bezig met de nasleep ervan. Waarschuwingslabels worden nog altijd op berichten geplakt en het tijdelijke verbod op advertenties is verlengd.

Veel van dit soort waarschuwingen zijn te vinden op het Twitter-account van president Trump. Hij heeft zijn verlies nog altijd niet toegegeven en blijft via sociale media onder meer claimen dat er is gefraudeerd. Bewijs hiervoor is er niet.

De bazen van Facebook en Twitter moesten gisteren getuigen tegenover de Amerikaanse Senaat. Ze zeiden trots te zijn op het werk dat is verricht rond de verkiezingen, al erkenden ze ook dat er nog meer moet gebeuren. Vanuit de Senatoren was er kritiek te horen. Zo vond de Democratische senator Dianne Feinstein dat Twitter te weinig had gedaan bij het labelen, waar de Republikeinse senator Ted Cruz het bedrijf juist verweet als een uitgever te handelen.

‘Labels winst voor imago van Twitter en Facebook’

Ondertussen is het wel de vraag of de maatregelen die de techbedrijven hebben genomen, ook daadwerkelijk helpen. “Zijn de labels winst voor de democratie?”, vraagt de technologiecolumnist van The Washington Post, Geoffrey Fowler, zich af. “Ze zijn winst voor het imago van Twitter en Facebook, die zo net oplettend genoeg lijken om niet opnieuw de schuld te krijgen van het verknoeien van een verkiezing”, betoogt hij.

In een blogpost schreef Twitter vorige week dat het bij 300.000 tweets een waarschuwing heeft geplaatst; volgens het bedrijf is dit 0,2 procent van het totale aantal berichten over de verkiezingen. Een klein deel van de berichten die een waarschuwing meekreeg – 456 – werd ook afgeschermd. Twitter is gestopt met het afschermen van Trumps tweets nadat Biden was aangewezen als winnaar.

Berichten met een label werden volgens het bedrijf minder vaak gedeeld, er was een afname van 30 procent. Driekwart van de gebruikers zag de berichten pas nadat er een waarschuwing bij was geplaatst.

Volgens informatie van BuzzFeed News nam het bereik van berichten met een waarschuwing op Facebook slechts mondjesmaat af met 8 procent. Een bron bij het sociale netwerk zegt tegen de nieuwssite dat gezien het feit dat elk bericht van Trump enorm veel wordt gedeeld, zo’n daling weinig effect heeft. Meer dan 150 miljoen berichten kregen een waarschuwingslabel mee, aldus Zuckerberg gisteren tijdens de hoorzitting.

De techplatforms grijpen dan wel hetzelfde middel aan – het plaatsen van een waarschuwing – de uitvoering verschilt. De tweets van Trump die werden afgeschermd, waren bijvoorbeeld niet te retweeten (alleen met commentaar erbij). Facebook heeft geen beperkingen zitten op berichten met een label; het platform plaatst ze standaard. De berichten komen ook niet lager in het nieuwsoverzicht te staan.

Een journalist van The Wall Street Journal kreeg van Facebook de suggestie een bericht van Trump te bekijken omdat deze zo populair was:

Volgens Michael Hameleers, universitair docent politieke communicatie aan de Universiteit van Amsterdam, kunnen waarschuwingen wel helpen. Daarbij helpt het om de melding zo specifiek mogelijk te maken, zegt hij. “Een vaag label is open voor alternatieve interpretaties en kan dus ook eenvoudig worden weerlegd door mensen die het meest geneigd zijn desinformatie te geloven.”

Twitter spreekt bijvoorbeeld over “deze claim over verkiezingsfraude is tegengesproken”, Facebook schrijft “de VS heeft regels en procedures ingesteld om de integriteit van de verkiezingen te waarborgen” en YouTube meldt dat persbureau AP Joe Biden als winnaar heeft aangewezen.

Hameleers noemt de methode van Facebook niet concreet en kan daardoor volgens hem verwarrend zijn. Twitter’s methode ziet hij als effectiever, maar kan door gebruik aan ruimte voor uitleg alsnog worden weerlegd. YouTube verwijst naar een andere bron en kan daardoor wel effectief zijn, zegt hij.

Ook benadrukt UvA-onderzoeker Hameleers dat hoewel hij denkt dat de labels helpen, je ze eerder moet zien als iets wat op lange termijn een bijdrage levert. “Het moedigt mensen aan zelf kritisch te zijn. Het creëert bewustwording, in die zin helpt het.” Hij vindt daarnaast het alternatief, niks doen of nog harder optreden, ook niet goed. “Het is in feite kiezen tussen kwaden. Een waterdicht middel is er niet.”

Geen politieke advertenties

De techplatforms zijn niet alleen voorlopig nog aan het labelen, maar Facebook en Google hebben vorige week ook besloten om het verbod op politieke advertenties vooralsnog te laten doorlopen; de verwachting is nu tot midden of eind december. De vrees is dat via dergelijke advertenties misinformatie over de verkiezingsuitslag kan worden verspreid.

NOS Tech

Bij een onbekend deel van de mensen die positief zijn getest is de CoronaMelder-app niet ingezet voor het bron- en contactonderzoek dat daarop volgt. Het ministerie van Volksgezondheid bevestigt dat het daarover “signalen” heeft ontvangen. Onderzoekers van de GGD vragen niet altijd naar de app, waardoor hij niet kan worden ingezet.

Meerdere mensen die in de afgelopen week positief zijn getest, meldden zich bij de NOS. “Zowel bij mij als bij mijn vriendin is niet om de app gevraagd”, zegt bijvoorbeeld Stef, die liever niet met zijn achternaam in de media wil.

Menselijke tussenkomst

De app werkt grotendeels zonder menselijke tussenkomst: wie hem op zijn smartphone heeft staan, registreert op de achtergrond nieuwe ontmoetingen. Maar om te weten of een van die contacten achteraf het coronavirus bleek te dragen, is tussenkomst van een bron- en contactonderzoeker van vlees en bloed vereist.

Dat gebeurt door een code door te geven aan de bron- en contactonderzoeker, bedoeld om te voorkomen dat mensen zich per ongeluk of voor de grap als besmet melden. Dan zouden mensen onnodig bang kunnen worden en in quarantaine moeten. Ook moet de bron- en contactonderzoeker bepalen wat de eerste ziektedag is, om te weten welke contacten precies op de hoogte moeten worden gesteld.

Maar precies dat GGD-deel blijft nu dus soms achterwege, waardoor de app niet kan worden ingezet. “Uiteindelijk heb ik de GGD zelf maar gebeld en mijn code gegeven”, zegt Stef. “Maar mijn vriendin heeft nog geen notificatie gekregen, dus ik vraag me af of de code is ingevoerd.”

Een andere positief geteste appgebruiker werd ook niet om de code gevraagd. “En nu voel ik me te belabberd om de code zelf op te zoeken en door te geven”, laat ze weten.

Acht positief geteste personen laten weten de app niet te kunnen hebben inzetten. In twee gevallen kon het alsnog nadat de appgebruiker er zelf over was begonnen.

In beide gevallen twijfelen ze of de app wel succesvol is ingezet. “De code werkte niet en morgen word ik teruggebeld”, aldus een van hen. “Dat is negen dagen na de eerste dag dat ik besmettelijk was.”

Twee coronapatiënten zeggen dat ze helemaal nog niet zijn gebeld door een bron- en contactonderzoeker. “Ik wacht nog steeds op een belletje”, zegt een van hen. Hij wacht inmiddels ruim een week.

Handleiding

Hoe vaak bron- en contactonderzoekers niet om de app vragen, is onduidelijk. Het ministerie van Volksgezondheid, de maker van de app, herkent de signalen. “Daarover hebben we contact opgenomen met de GGD en die gaat ermee aan de slag”, laat een woordvoerder weten. Het gaat sowieso niet altijd fout: meerdere andere patiënten die de NOS heeft gesproken, melden desgevraagd dat de onderzoeker zelf over de app begon.

De GGD wijst erop dat vragen om de app in de handleiding voor het bron- en contactonderzoek staat. “Maar we kunnen natuurlijk niet controleren of iedere onderzoeker het ook daadwerkelijk vraagt.”

Ook hebben nog niet alle onderzoekers de training gehad om overweg te kunnen met de app. “We konden daarvoor niet in één keer alle contactonderzoekers vrijmaken”, aldus de woordvoerder. “Maar ook zonder training zou het moeten lukken.”

Niet te springen

Eerder vandaag bleek dat de GGD oorspronkelijk niet stond te springen om de corona-app. De gezondheidsdienst twijfelde twee maanden na aankondiging van de app nog over het nut. Bovendien was de GGD bang dat de app averechts zou werken. Inmiddels is de GGD wel blij met de app.

NOS Tech

Created by R the Company. Powered by SiteMuze.